مشاغل سخت و زیان آور, قانون کار 

درباره «آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور» بیشتر بدانیم.

گروه بزرگی از مشاغل که برای سلامت و ادامه حیات جامعه و همه ما لازم و ضروری است، در دسته مشاغل سخت و زیان‌آور قرار می‌گیرد. شغل‌هایی مانند کار معدن، حفاری و یا مشاغلی که با اشعه‌های زیان آور به صورت دائم و یا مستمر سرو کار دارند و یا هر شغلی که برای بدن انسان زیان آور تلقی می‌شود، از طرف «کمیته تشخیص اداره کار» به عنوان « مشاغل سخت و زیان آور» تلقی می‌شود. برای این مشاغل قوانین خاصی هم برای بیمه و هم بازنشستگی و دیگر زمینه‌ها، توسط قانون‌گذاران پیش‌بینی شده است. هدف از این قوانین جبران و نیز پیشگیری از صدمات به دلیل اشتغال مداوم به آن دسته از شغل‌های زیان آور است. در این مقاله قصد داریم تا با «آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور» بیشتر آشنا شده و درباره قوانین مربوط به این دسته از مشاغل بیشتر بدانیم.

مشاغل سخت و زیان آور چه طور شغل‌هایی هستند؟

در «آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور» آمده است که در این گونه از شغل‌ها، عاملی غیراستاندارد و یا زیان آور فیزیکی، شیمیایی و یا بیولوژیکی وجود دارد که در شخص کارگر در اثر این عوامل، تنشی بیش از ظرفیت جسمی و یا روانی‌اش به وجود آمده و در اثر سال‌ها تداوم این شرایط ممکن است دچار بیماری و یا عوارضی شود. در قانون دو نوع از این مشاغل تعریف شده است.

 نوع «الف» به مشاغل سخت و زیان آوری گفته می‌شود که ماهیت شغل زیان آور بوده اما می‌توان را رعایت نکات و تمهیدات بهداشتی و محیطی، زیان را حذف نمود. نوع «ب» اما به مشاغلی اطلاق می‌گردد که با رعایت تمهیدات می‌توان از ضررها کاست اما کماکان باز هم برای کارگران و کارکنان سخت و زیان آور باقی می‌مانند.

چه شخص و یا ارگانی سخت و زیان آور بودن مشاغل را تعیین می‌کند؟

تعیین اینکه چه شغل‌های جزء مشاغل سخت و زیان آور هست یا خیر، به عهده سازمان تامین اجتماعی نیست. این موضوع در «کمیته تشخیص اداره کار» بررسی و تبیین می‌گردد. تایید رای نهایی درباره این مشاغل توسط کمیته های بدوی و تجدید نظر استانی انجام می‌گیرد. این کمیته‌ها می‌تواند بنا به درخواست کارگر، کارفرما، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، تشکل‌های کارگری و دیگر تشکل‌ها، وزارت تعاون-کار و رفاه اجتماعی و یا سازمان تامین اجتماعی تشکیل شوند. وظیفه این کمیته‌ها، بازدید از شرایط کار در کارگاه‌ها و بررسی سوابق این گونه از مشاغل است که این کار معمولا توسط «کارشناسان بهداشت حرفه‌ای وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی» و «بازرسان اداره کار و امور اجتماعی» انجام می‌گیرد. 

برای تصمیم گیری نهایی درباره سخت و زیان آور بودن هر شغل، به رای این کمیته استناد خواهد شد. پس از تایید اداره کار درباره این موضوع، هر فرد و یا کارفرما و یا کارگر می‌تواند به اداره تامین اجتماعی برای پیگیری مراجعه نماید.

مشاغل سخت و زیان آور, قانون کار 

چه شغل‌هایی تحت پوشش «آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور» قرار می‌گیرند؟

برخی از مهم‌ترین شغل‌هایی که جزء مشاغل سخت و زیان آور قرار می‌گیرند به این ترتیب هستند:

  • کار در معدن چه معدن زیرزمینی و یا معدنی که در روی زمین احداث شده باشد که کارگران باید در تونل‌های سرپوشیده به فعالیت می‌پردازند.
  • استخراج و یا جدا کردن و منفجر کردن مواد در معدن، حمل مواد منفجره، انجام کار تاسیسات در معدن مانند اتصال آب و برق و یا هرگونه فعالیت در تونل‌های سرپوشیده مانند معدن
  • کندن چاه و یا قنات و یا فاضلاب و یا تونل‌های زیر زمینی و یا کار در مخزن‌هایی که به صورت سربسته است.
  • کار در کنار کوره‌های ذوب مانند حمل و تخلیه مواد مذاب به صورتی که کارگر به طور مداوم و یا مستمر در معرض بخارات مضر و یا حرارت بیش از اندازه کوره قرار داشته باشد.
  • کار در کارگاه‌های دباغی و روده پاک کنی
  • بر طبق آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور، فعالیت در گندآب‌ها و جمع آوری و حمل و دفن زباله نیز جزء مشاغل سخت و زیان آور محسوب می‌گردد.
  • کارگرانی که در کارگاه‌های جمع آوری، انتقال و انبار کود در دامداری‌ها و طیور و … فعالیت دارند.
  • کار مداوم فضای باز با ارتفاع بیشتر از ۵ متر مانند داربست‌ها و دکل‌ها
  • کارگرانی که در دکل‌ها و یا پست‌های برق فشار قوی با فشار بیش از ۶۳ کیلو ولت، کار می‌کنند.
  • مشاغل و کارگران مربوط به ساخت آسفالت دستی و مالچ پاشی و قیر پاشی
  • کارگران فعال در بخش‌های جوشکاری در مخازن بسته
  • شغل‌هایی که با اشعه‌های زیان‌آور رادیو اکتیو و یا مواد پرتو زا، سر و کار دارند.
  • کار در محیط‌های با فشار بیش از اندازه مانند غواصی
  • کار در اماکنی با صداهای بسیار بلند که موجبات آسیب به گوش را فراهم نماید.
  • سمپاشی مزارع و باغات
  • کارگران کارگاه‌ها و یا کارخانه‌های تولید و ترکیب حشره‌کش و سموم 
  • کار با وسایلی که با ارتعاش و لرزش زیادی همراه است.
  • از سال ۱۳۸۶ در آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور، به صراحت شغل خبرنگاری نیز به عنوان یکی از مشاغل سخت و زیان آور محسوب می‌گردد.
  • رانندگان بار و مسافر درون و برون شهری و همچنین راهداران و رانندگان اداره راه نیز مشمول مشاغل سخت و زیان آور هستند.

کارکنان در مشاغل سخت و زیان آور در چه زمانی بازنشسته می‌شوند؟

بر طبق آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور، کارکنان و کارگران شاغل در این بخش می‌توانند پس از ۲۰ سال فعالیت مستمر و یا ۲۵ سال فعالیت متناوب در حالی که حق بیمه را پرداخت کرده باشند بدون شرط سنی، درخواست بازنشستگی خود را به اداره تامین اجتماعی ارائه کرده و بازنشسته شوند. در صورت بازنشستگی، این افراد مستمری کامل را دریافت می‌نمایند.

روزهایی که کارگر در حال کار بوده و به دلایلی مانند تعطیلات، مرخصی استحقاقی، مرخصی بابت ازدواج و یا فوت نزدیکان، مرخصی استعلاجی سر کار حاضر نبوده نیز به عنوان سابقه اشتغال تلقی می‌شود. اما عواملی مانند مرخصی بدون حقوق، اخراج، بازخرید، استعفا، انفصال، غیبت غیرموجه بیش از ۱۰ روز در هر سال، اشتغال در مشاغل عادی، اشتغال در مشاغل آزاد، بیمه اختیاری و بیکاری بدون مقرری بیکاری توالی اشتغال به کارهای سخت و زیان‌ آور را از بین برده و باعث تناوب اشتغال فرد می‌شود.

مژگان امیریوسفی

ارسال نظر