چک صیادی, چک بین بانکی, قانون چک جدید, چک برگشتی

قانون جدید چک سر و سامان یافتن معاملات چکی،کاهش پرونده‌های قضایی

با توجه به ایده‌محور بودن تأسیس استارتاپ‌ها، یکی از چالش‌هایی که ممکن است برای این کسب و کارها ایجاد شود، عدم شناخت آن‌ها نسبت به موضوعات و مسائل حقوقی استارتاپ‌ها است. یکی از این موارد، موضوعات مربوط به چک و صدور چک است. صدور چک از آن جهت که به خودی خود یک عمل تجاری محسوب نمی‌شود و صادرکننده‌ی آن نیز لزوما نباید تاجر باشد، در جامعه‌ی امروزی ما مبتلابه فراوانی دارد. به همین دلیل دانستن قوانین و مقررات این حوزه‌، آشنایی با چک صیادی، چک بین بانکی و قانون جدید چک، بسیار مهم و ضروری می‌باشد.

بخشی از قانون چک، ثابت و غیرقابل تغییر است ولی بخشی دیگر با توجه به ضروریات و اوضاع و احوال جامعه‌، هر چند وقت یکبار دستخوش تحولات و اصلاحاتی قرار می‌گیرد که در این یادداشت بر آنیم دسته‌ی دوم یعنی قوانین متغیر چک را مورد بررسی قرار دهیم.

قانون چک جدید که به نوعی اصلاحی بر قوانین گذشته است در سال ۱۳۹۷ توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شد. این قانون از تاریخ ۱۳۹۹/۹/۲۲ به اجرا درآمد و از ابتدای سال ۱۴۰۰ چک‌های جدید در سامانه‌ی بانکی توزیع شده است.

هدف از وضع این قوانین اصلاحی جلوگیری از صدور بی‌رویه‌ی چک بلا‌محل می‌باشد. همچنین تا حد زیادی مانع از جرائمی مانند جعل چک و پولشویی می‌شود و به نوعی اعتبار از دست رفته‌ی معاملات چکی را برمی‌گرداند. بدین ترتیب برای معامله‌کنندگان نیز امنیت خاطر فراهم خواهد شد.

با چک صیاد بیشتر آشنا شویم…

از تاریخ ۲۲ آذر ۱۳۹۹ صادرکنندگان چک موظف شدند اطلاعاتی که روی نسخه‌ی کاغذی چک درج می‌شود از قبیل تاریخ سررسید، مبلغ و اطلاعات هویتی ذی‌نفع را در این سامانه ثبت نمایند. در این مرحله متقابلا گیرنده‌ی چک نیز می‌بایست از طریق همین سامانه، اطلاعات چکی را که در وجه وی می‌باشد استعلام نماید و در صورت مطابقت، آن را تأیید کند. 

علت این استعلام و تأیید آن است که اگر اطلاعات ثبت شده نادرست باشد و یا اصلا صادرکننده‌ی چک، اقدام به ثبت چک در این سامانه نکرده باشد، چک فاقد اعتبار خواهد بود و وارد پروسه‌ی صدور نخواهد شد.

دسترسی و ورود به سامانه‌ی صیاد از طریق اینترنت‌بانک‌ها، همراه‌بانک‌ها، شعب بانک‌های عامل و برنامک‌های موبایلی حوزه‌ی پرداخت میسر می‌باشد.

نکته‌ی قابل توجه مربوط به زمانی است که صادرکننده‌ی چک از طریق اینترنت‌بانک یا همراه‌بانک وارد سامانه‌ی صیاد می‌شود. در این وضعیت باید بانکی را انتخاب کند که دسته چک خود را از آنجا دریافت کرده است ولی دریافت‌کننده‌ی چک می‌تواند از هر درگاهی که در آن حساب دارد استعلام چک مورد نظر را تأیید نماید و اگر از طریق اپ‌های پرداخت وارد شوند حتما می‌بایست به وسیله‌ی سیم کارتی باشد که به نام خودشان است.

ضمنا در زمان انتخاب کارت بانکی در سامانه باید دقت شود که صادرکننده می‌بایست کارت بانکی را انتخاب کند که دسته چک خود را از آنجا گرفته است ولی در مورد گیرنده‌ی چک فرقی نمی‌کند که کدام کارت را انتخاب نماید. 

انجام مراحل مذکور و ثبت چک در این سامانه اگرچه معاملات چکی را نسبت به گذشته زمان‌بر کرده است لکن منافع زیادی دارد از جمله اینکه نگرانی‌های حاصل از مفقود شدن و یا سرقت برگه‌های چک را از بین می‌برد.

روش استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده‌ی چک صیادی به چه صورت است؟

مشتریان می‌توانند از طریق تارنمای بانک مرکزی به نشانی www.cbi.ir و وارد کردن شناسه‌ی استعلام ۱۶ رقمی این چک‌های بنفش‌رنگ، در قسمت استعلام چک صیادی نسبت به حصول اطمینان از وضعیت اعتباری صادرکننده‌ی چک اقدام نمایند.

روش دیگر این کار استفاده از سامانه‌ی پیامکی ۷۰۱۷۰۱ بانک مرکزی است که اعتبار صادرکننده‌ی چک را با فرستادن یک رنگ مشخص به پیامک‌زننده اعلام می‌نماید. این رنگ‌ها می‌توانند سفید، زرد، نارنجی، قهوه‌ای و یا قرمز باشند که وضعیت هر کدام را به صورت جداگانه بررسی می‌نماییم.

وضعیت سفید به این معناست که صادرکننده‌ی چک، سابقه‌ی چک برگشتی ندارد و یا اگر هم داشته در همه‌ی موارد رفع سوءاثر شده است. 

وضعیت زرد به این معناست که صادرکننده، یک فقره چک برگشتی داشته یا حداکثر ۵۰ میلیون ریال تعهد برگشتی داشته است.

وضعیت نارنجی مربوط به زمانی است که صادرکننده، دو تا چهار فقره چک برگشتی داشته یا حداکثر ۲۰۰ میلیون ریال تعهد برگشتی داشته است.

وضعیت قهوه‌ای به این معناست که صادرکننده، پنج تا ۱۰ فقره چک برگشتی داشته یا حداکثر مبلغ ۵۰۰ میلیون ریال تعهد برگشتی داشته است.

وضعیت قرمز به این معناست که صادرکننده‌ی چک، دارای بیش از ۱۰ فقره چک برگشتی است یا بیش از ۵۰۰ میلیون ریال تعهد برگشتی دارد. 

وضع این قانون، چگونه مانع از صدور چک بلامحل می‌شود؟

طبق قانون جدید، صادرکننده‌ی چک نمی‌تواند بیشتر از اعتباری که بانک مرکزی و سامانه‌های اعتبارسنجی برای هر فرد تعیین می‌کنند اقدام به صدور چک نماید. همین موضوع یک عامل مهم بازدارنده برای صدور چک‌های بلامحل است.

همچنین سامانه‌ی صیاد، مانع از صدور چک جدید برای کسانی می‌شود که سابقه‌ی چک برگشتی دارند. این موضوع نیز مانع بزرگ دیگری بر سر راه کسانی محسوب می‌شود که از حساب‌های متعدد، اقدام به صدور چک‌های مختلف می‌کنند و نهایتا همگی چک‌ها برگشت می‌خورد.

چک صیادی, چک بین بانکی, قانون چک جدید, چک برگشتی

صدور چک در وجه حامل ممنوع است!

بر اساس قانون جدید چک، حتما می‌بایست نام و اطلاعات کسی که چک در وجه او صادر می‌شود در سامانه‌ی صیاد ثبت شود. در نتیجه دیگر چک حامل معنا و مفهومی نخواهد داشت. بدین ترتیب پشت‌نویسی چک‌های حامل نیز به خودی خود ملغی شده است.

چه محدودیت‌هایی برای افراد بد حساب و صادرکنندگان چک بلامحل اعمال شده است؟ 

این افراد دیگر نمی‌توانند دسته چک دریافت کنند و نیز با ممنوعیت افتتاح هرگونه حساب بانکی جدید، دریافت تسهیلات، دریافت ضمانت‌نامه‌ی بانکی و همچنین مسدود شدن کلیه‌ی حساب‌ها، کارت‌ها و وجوه مواجه می‌شوند. انسداد یکساله‌ی مبلغ چک برگشتی پس از واریز کسری مبلغ در حساب جاری جهت رفع سوءاثر چک نیز در ردیف دیگر آثار صدور چک بلامحل آمده است.  

در صورت کسری حساب صادرکننده‌ی چک چه باید کرد؟

گیرنده‌ی چک می‌تواند با مراجعه به شعب بانک و استعلام از دیگر حساب‌هایی که به نام صادرکننده‌ی چک است میزان کسری خود را از سایر حساب‌های وی در صورت داشتن موجودی کافی برداشت نماید.

شیوه‌ی نقد کردن سریع چک برگشتی چیست؟

دارنده‌ی چک ابتدا می‌بایست به بانک مراجعه کند و اقدام به برگشت زدن چک نماید. متعاقب این درخواست، بانک‌‌ نسبت به صدور گواهی عدم پرداخت که دارای کد رهگیری است اقدام می‌نماید. سپس می‌بایست به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نماید و درخواست صدور اجرائیه‌ی قضایی کند.

پس از یک هفته که زمان لازم برای انجام امور اداری توسط مراجع قضایی است اجرائیه‌ی قضایی را دریافت کرده و اقدام به نقد کردن چک برگشتی می‌نماید.

فاطمه اسدی

ارسال نظر