مزایای پایان کار, پایان کار کارگران, جبران خدمات کارکنان, جبران خدمات

جبران خدمات و مزایای پایان کار چیست؟

در این مطلب قصد داریم در مورد دستمزدهای دریافتی کارکنان که با عنوان جبران خدمات کارکنان شناخته می‌شود و مزایای پایان کار و اینکه مزایای پایان کار شامل چیست، صحبت کنیم. بسیاری از کارگران و مدیرانی که در شرکت‌های تجاری یا استارتاپ‌ها مشغول به فعالیت هستند ممکن است با این دو اصطلاح مواجه شده باشند. در این مطلب این دو مفهوم را به طور کلی بررسی کرده و قوانین مربوط به آن‌ها را هم مرور می‌کنیم. با ما همراه باشید.

جبران خدمات کارکنان چیست؟

بر اساس قانون کار منظور از اصطلاح جبران خدمات، دستمزدهای دریافتی توسط کارگران است که کارفرما یا شرکت بر اساس کار و یا خدمتی که کارگران برای شرکت انجام می‌دهند پرداخت می‌کند. جبران خدمات شامل تمامی دستمزدها و مزایای نقدی و غیر نقدی می‌شود که کارگران در مقابل انجام وظیفه‌ای که در سازمان بر عهده دارند و خدمتی که ارائه می‌دهند دریافت می‌کنند. مفهوم جبران خدمات مزایایی مانند متناسب سازی شرایط محیط کار و سایر موارد این‌چنینی را هم در بر می‌گیرد. جبران خدمات کارکنان شرکت موجب ایجاد انگیزه می‌شود. در ادامه برخی از قوانین مربوط به جبران خدمات یا پرداخت حق السعی کارکنان را باهم بررسی خواهیم کرد. 

مزایای پایان کار, پایان کار کارگران, جبران خدمات کارکنان, جبران خدمات

قوانین کار در مورد مفهوم جبران خدمات کارکنان

بر اساس ماده ۳۴ قانون کار منظور از جبران خدمات یا پرداخت مزد تمامی دریافت‌های قانونی است که کارکنان مطابق قراردادی که با شرکت‌های تجاری یا استارتاپ‌ها بسته‌اند دریافت می‌کنند. این دریافت‌ها شامل مزد، حقوق، هزینه‌های مسکن، خواربار، ایاب و ذهاب، مزایای غیر نقدی، پاداش افزایش تولید، سود سالانه و… هستند. 

باید توجه داشته باشید که جبران خدمات کارکنان می‌تواند به عنوان یکی از استراتژی‌های شرکت برای رشد بیشتر باشد. زیرا درصورتی‌که کارکنان با دریافت مزایای نقدی و غیر نقدی انگیزه بیشتری برای کار کردن پیدا کنند این موضوع می‌تواند منجر به افزایش سود شرکت شود.

قوانین کار تمامی ضوابط مرتبط با مزد و جبران خدمات کارکنان را مشخص کرده است. برای مثال بر اساس ماده ۳۶ این قانون مزد ثابت به دستمزد شغل مورد نظر و مزایای ثابتی گفته می‌شود که با توجه به آن شغل به کارگر پرداخت می‌شود. با این حال در تبصره ۳ همین ماده مشخص شده است که مزایای رفاهی مانند کمک هزینه مسکن، خواربار، پاداش افزایش تولید و سود سالانه جزو مزد ثابت محسوب نمی‌شوند. به همین دلیل است که دریافت چنین مزایایی علاوه بر مزد ثابت می‌تواند موجب افزایش انگیزه کارکنان شود. در ادامه با مزایای پایان کار هم آشنا خواهید شد. 

ماده ۴۱ قانون کار به این موضوع اشاره دارد که هر سال حداقل مزد کارگرانی که در نقاط مختلف کشور مشغول به کار هستند صرف‌نظر از نوع صنعتی که در آن فعالیت دارند توسط شورای عالی کار مشخص خواهد شد. حداقل مزد کارگران بر اساس درصد تورم که هر سال توسط بانک مرکزی ایران اعلام می‌شود تعیین خواهد شد. همچنین بر اساس ماده ۴۲ قانون، حداقل مزد به دستمزدی گفته می‌شود که به صورت نقدی پرداخت می‌شود و پرداخت‌ها و مزایای غیر نقدی که کارکنان دریافت می‌کنند به عنوان حداقل مزد تلقی نمی‌شوند. 

مفهوم مزایای پایان کار چیست و مزایای پایان کار شامل چیست؟

منظور از این مفهوم مزایایی است که کارفرما باید در زمان پایان کار کارگر به او پرداخت نماید. برای اینکه این مفهوم را بهتر درک کنید بهتر است ماده ۲۱ قانون کار که در مورد خاتمه یافتن قرارداد کار کارگران شرکت‌های تجاری یا استارتاپ‌ها است را بررسی کنیم. بر اساس این قانون قرارداد کار کارگران به ۶ روش پایان می‌یابد:

  1. در صورت فوت کارگر
  2. در صورت بازنشسته شدن کارگر
  3. درصورتی‌که کارگر به طور کلی از کار افتاده شود.
  4. انقضاء مدت قرارداد کارهایی که به صورت موقت انجام می‌شوند و عدم تجدید قرارداد. 
  5. پایان قرارداد در قراردادهایی که مربوط به کار معین است.
  6. درصورتی‌که کارگر استعفا دهد.

در چنین شرایطی با توجه به قانون تأمین اجتماعی کارگران از مزایای پایان کار بهره‌مند خواهند شد. در ادامه قوانین مربوط به این مفهوم را باهم بررسی خواهیم کرد. 

قوانین مربوط به مزایای پایان کار کارکنان

بر اساس ماده ۲۴ قانون کار در صورت خاتمه یافتن قرارداد کار تمامی کارکنانی که به صورت موقت یا برای انجام کار معین در شرکت‌های تجاری و سایر شرکت ها مشغول به کار هستند، کارفرما باید به کارگری که یک سال یا بیشتر مشغول به کار بوده است پایان کار یا سنوات پرداخت کند. برای هر سال سابقه کارگر و بر اساس آخرین حقوق، مبلغی معادل یک ماه حقوق به کارگر پرداخت خواهد شد. 

در ماده ۲۹ قانون نیز به این موضوع اشاره شده است که درصورتی‌که هیئت حل اختلاف تشخیص دهد کارفرما موجب تعلیق قرارداد کارگر شده است، کارگر می‌تواند خسارت ناشی از تعلیق را دریافت کند. همچنین در این حالت کارفرما باید کارگری که تعلیق شده است را به کار سابق خود برگرداند.

در مورد کارگاه‌هایی که به دلیل شرایطی مانند زلزله، سیل، جنگ و… تعطیل شده‌اند در ماده ۳۰ قانون صحبت شده است. بر اساس این ماده در صورت بروز چنین شرایطی کارفرما مکلف است بعد از شروع فعالیت مجدد کارگاه کارگران را سر کار قبلی خود برگرداند. 

قوانین مربوط به خاتمه قرارداد به دلیل ازکارافتادگی کارگر

ماده ۳۱، ۳۲ و ۳۳ قانون کار به ذکر شرایط مربوط به مزایای پایان کار کارگرانی اشاره دارد که به دلیل از کار افتادگی یا بازنشستگی قرارداد کار آن‌ها خاتمه یافته است. در این شرایط کارفرما مکلف است که بر اساس آخرین حقوق کارگر و نسبت به هر سال سابقه کار حقوقی به اندازه ۳۰ روز مزد به او پرداخت کند. 

با این حال اگر خاتمه یافتن قرارداد به دلیل کاهش توانایی‌های جسمی و فکری ناشی از کار کارکنان باشد، قانون مربوط به پرداخت پایان کار متفاوت خواهد بود. در چنین شرایطی کارفرما باید نسبت به هر سال سابقه کار کارگر حقوقی به اندازه دو ماه آخرین حقوق به او پرداخت کند. 

شرایط و ضوابط مربوط به تشخیص موارد از کارافتادگی ناشی از کار کارگران و یا فوت کارگر و نقش و میزان قصور کارفرما در مورد انجام موارد قانونی مربوط به خاتمه قرارداد توسط وزیر کار و امور اجتماعی و بعد از تصویب هیئت وزیران تعیین خواهند شد.

جمع‌بندی

در این مطلب قوانین مربوط به جبران خدمات و مزایای پایان کار کارگران شرکت های مختلف، مانند شرکت‌های تجاری، استارتاپ‌ها و… بر اساس قانون کار جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار گرفت. امیدواریم این مطلب برای شما مفید واقع شده باشد. 

مژگان امیریوسفی

ارسال نظر